Avarlar

Avarlar - Bayrak

Avarlar Kimlerdir ?

Hunların Orta Asya’daki hakimiyetleri son bulduktan sonra Çin kaynaklarında Juan-Juan diye adlandırılan kavmin siyasi varlığı görülür. Bu devlet (Avarlar) Yukarı Asya bölümüne (İrtişlen, Kore’ye kadar) yayılmış ve başkentlerini daha sonra Orhun kıyılarına nakletmişlerdir.

Orta Asya hakimiyeti Gök Türklere geçince batıya göçen Avarlar, burada doğuya doğru hareket halinde olan Avrupa Hunlarını ve Kuzey Kafkasya kavimlerini hakimiyetleri altına alarak Tuna, Panonya (Batı Macaristan), Hazar denizi sahilleri ve kuzey Karadeniz alanlarında siyasi varlıklarını sürdürmüşlerdir. Orta Asya’daki hakimiyetleri M.S. 400’lerden, 552’ye kadar sürmüştür. Daha sonra Doğu Avrupa’da 558-805 arasında hakim olmuşlardır. Çin kaynaklarında Juan-Juan, Jov-Juan, Ju-Juan diye zikredilen bu kavmin kökeni hakkındaki bilgiler pek açık değildir. Prof.Dr.Bahaeddin Ögel Avarların aslen Moğol olduğunu ifade etmektedir. Hüseyin Namık Orkun ise bunların konuştuğu dilin Hunlarla aynı olduğunu belirterek, devlet yönetimindeki bazı ünvanların ve adların Türkçe olduğunu söylemektedir. W.Eberhard, F.Pelliot Avarların Moğolca konuştuğunu belirtiyor. Orhun kitabelerinde “Apar”, Rus vakayinamelerinde “Obry” adının aynı kavmi tarif için kullanıldığı anlaşılıyor. Avar/Abar kelimesi ise, karşı koyan anlamına gelmekteydi.

Sahte Avarlar

Birde Bizans kaynaklarının bahsettiği “Sahte Avarlar” vardır. Bunlar Orta Asyadaki gerçek Avarlar olmayıp, Onların batıya yürüyüşleri sırasında önlerine kattıkları Kuzey Kafkasya kavimleri ve Attila Hunlarının arta kalanlarıydı. Bazı Bizans tarihçileri bu durumu ayırt ederek bunlara Avartıoni (Avarların önündekiler, ön Avarlar) diyorlardı. Bizans tarihçisi Theopylakt Simokatta’nın deyişine göre “Sahte Avarlar” ın asıl adı “Arkhonid’lerdi. Bu ad onların iki reisinin adları idi; “Uar” ve “Honi”. Bu adlarla iki ayrı kavim olduğu gibi, tek kavim olduğu hakkında da görüşler vardır. 558’lerde bu adla Kuzey Kafkasyada bir kavim görününce bunlar Orta Asya’da devlet kuran Avarlar zannedilmişlerdir. Bu tarihlerde Kafkasya’ya ve Karadenizin kuzeyalanlarına ayak basan Avarların, bu adla anılması Bizans kaynaklarındaki eski kayıtlara dayanıyor.

V.yy. tarihçisi Priskos da Avarlardan bahsediyordu. Bu kayıt 558’lerde Avrupaya gelenlerin, Asyadaki Juan-Juan’lar olduğu fikrini kuvvetlendiriyor. İstemi Yabgu’nun 576’da Türk iline gelen Bizans elçisi Zemarchos’a “Avarların Türk hakimiyetinden kaçtıklarını belirtmesi, Onların kimlikleri hususunda yukarıda söylenenleri kuvvetlendiriyor. Fakat Prof.Dr.Bahaeddin Ögel “Avrupada kurulan Avar Devletinin, “Avar” adını taşımasına bakarak onların Orta Asya’daki Avar Devletinin bir devamı olduğu fikrine kapılmamalıyız” derken yine bunlar içinde gerçek Avarların bulunabileceğini, bu devleti temsil eden ve düzenleyen halk kitlelerinin çoğunun Orta Asya ve Güney Rusya Türkleri olduğunu belirtmektedir.

Kaynakça: Tarihte Türkler ve Türk Devletleri – Nuri Yazıcı (Kısaltılıp düzenlenmiştir.)

Son Yazılar

Leave a Comment