Kutsal Su Rakı – Eski Türklerde İçki Kültürü

Köksel bütünlükleri kavramadan, Türk inanç yapısını ve kültürünü tanımak olası değildir. Bu özgün kültürel derinlik, Türk toplumunun doğa tutkusunu da açıklığa kavuşturmaktadır. Rakı gibi içkiler, eski şaman Türk toplumlarında sağlık alanında kullanılmaktaydı. Her ne kadar ilkel olsa da, bu yalın insancıl yaşam anlayışı, bugün Avrupa’nın ilgi alanındadır. Şaman, bilinçaltını açığa çıkaran bir uzman hekimdir. Tütsüler, danslar ve müzik bu nedenle törenlerin araçlarıdır.   Bu törenlerde olsun, diğer gelenek ve göreneklerde olsun “Rakı” temel içecektir. O, adeta bir toplumsal simgedir. Ölü definlerinin ardından, ölü evinde yemek yeme geleneğinde rakı da vardır.…

Kimekler

Kimekler - Eski Türk Oyunları

Kimeklerin ortaya çıkışı 650’li yıllara dayanmakla beraber, genel olarak 656 yılına bağlanmaktadır. Kimeklerin idarecisi Şad Tutık ünvanı taşıyordu. 840’ta Uygur Kağanlığı yıkılınca Eynür, Bayandur, Tatar gibi boylar Kimeklere katıldı. Bundan sonra Kimek idarecisine Baygu (Yabgu) denmeye başlandı. 10. ve 11. asırlara ait bir eserden faydalanan İdrisi bu sefer onların hükümdarını Canaq İbn Hakan el-Kimeki diye bildirmektedir. Ebu Dülef’in kaydına göre ise onlarda kamış yetişiyordu ve onunla yazıyorlardı. İrtiş ve Tarbagatay’da 9-10. asırlara ait ele geçen taş aynaların üzerinde eski Türk yazıları vardır. Kimeklerin yurtları Yukarı İrtiş boylarıdır. Kimek adının İki…

Kırgızlar

Kırgızlar

Kırgız Devleti (Kırgızlar) Kırgız Devleti, 840 yılında Ötüken ve çevresini ele geçirerek merkezi Asya’da kurulan Türk devletidir. 840 yılında Uygur Devleti’ni yıkan Kırgızlar, Uygur topraklarının büyük bir kısmını ele geçirerek, hanlık kurdular. Batıda Karahanlılar ile komşu olan Kırgız Hanlığı Batıya doğru genişleyemedi. Ötüken ve çevresini diğer bir deyişle, yönetim merkezini ve hanedanlığı ele geçirmesine rağmen Göktürk veya Uygur Devleti gibi bütün göçebe boyları konfederatif bir şekilde örgütleyip, kağanlık alameti gösteremedi. Doğu’da da Kitanlar tarafından sıkıştırıldı. Uygur Devleti’nin bir parçası olan Kırgızlar, 840 yılında Orhun bölgesine giderek Uygur hakimiyetini ortadan kaldırdılar…

Hazarlar – Bir Yahudi Türk İmparatorluğu

Hazarlar

‘Hazarlar Yahudilerle karşılıklı evlilikler yaparak Yahudi ve Türk dünyalarının bir sentezini yaratmışlardı.’ HAZARLARIN KÖKENİ Yahudi Hazar Kralı Joseph, Endülüslü Hasdai’ye yazdığı mektupta, Hazarlar’ın Yafet’in torunu ve tüm Türkler’in atası kabul edilen Togarma’nın yedinci oğlu Kozar’ın soyundan geldiklerini anlatıyordu. Bazı Yahudi yazarlar Hazarlar’ın soyunun Şim’on ve Yuda yahut Menaşe ve Efraim kabilelerinden geldiğini iddia ederler. Yafet’in oğlu Magog’la da bağ kuranlar mevcuttur. Talmud’a göreyse Magog Ak Hunlar’dır. Beşinci yüzyılda Hun egemenliğinde yaşayan Türki Oghurlar (Ogur, Oğur) Kafkaslar ve Karadeniz’in kuzeyine yerleştiler. 570’lerde bölgede Batı Göktürkler egemenliginde ilk kez Hazarlar ortaya çıktılar.…

Karluk Devleti

Karluk Devleti Bayrağı

Karluklar, 766 – 1215 yılları arasında, Orta Asya’da varlığını sürdüren Türk boylarındandır. Onoklar soyundan gelen Karluklar Türgiş Devleti’ni bertaraf ederek Batı Türkistan’da devlet kurdular. Karluklar Talas Savaşı’na kadar Karluk Devleti olarak devam etti. Daha sonra Karahanlılara dönüştü. Divân-ı Lügati’t-Türk’te Karluk, Göçebe Türklerden bir bölük adıdır. Oğuzlardan ayrıdırlar. Oğuzlar gibi Türkmendirler. Karluk Devleti’nin merkezi Balasagun idi. Karluklar bir süre Göktürk Devleti’ne bağlı olarak varlıklarını sürdürdüler. Göktürklerin dağılmasının ardından Çin’e direndiler ve kendi devletlerini kurdular. Türkçe karlık (kar yığını) manasında olan Karluklar 5 yy da Kara irtiş ve tarbağatay bölgesinde yaşamışlardır. Bağımsız…

Türgişler

Türgişler Temsili Resim

Türgişler, On-Okların doğu koluna mensupturlar. Göktürklerin 630 yılında yıkılması üzerine Bala Tarkan tarafından kuruldu. Gök Türklerin yıkılmasıyla dağınık halde yaşayan Türkler’i bir araya toplamışlardır. Bala Tarkan; kendi adına ilk parayı basan Türgiş hükümdarıdır. Bu paralarda Çin ve Arap tesirleri gözükmektedir. Türgiş Devleti 737 yılında zayıflamaya ve sonra da Sarı ve Kara olmak üzere  ikiye ayrıldılar. 766 yılında Karluklar tarafından yıkılmışlardır. Türgişler’in kendilerine has bazı özellikleri vardır. · İlk defa kendine özgü bir parayı basan devlettir. Bu para delikli olup Çin ve Arap etkisi görülmektedir. · Göktürklerin yıkılmasıyla dağınık halde yaşayan…

Çin Kaynaklarında Oğuzlar

Oğuz boyu

İlteriş Kagan olduktan sonra güneyde Çinlileri, doğuda Kıtanları, kuzeyde ise Oğuzları pek çok öldürmüştü [411]. Daha sonra ise İlteriş’e karşı kurulan Kıtan, Çin, Dokuz Oğuz ittifakına diğer Oğuzlar’ın da katıldığı anlaşılıyor [412]. Herhalde bütün Oğuzlar Karakum’da oturan Kutlug ile Tonyukuk’un üzerine yürüyeceklerdi. Neticede Tonyukuk, Kutlug’dan ”orduyu gönlünce sevk et” talimatını aldıktan sonra Kök Öng Irmağını geçmiş, Ötüken Dağlarına doğru ordu sevk etmişti. İngek Gölü ile Tola Irmağından Oğuzlar saldırıya geçtiler. İki bin kişilik Gök-Türk ordusu altı bin kişilik Oğuz ordusunu yendi ve bundan sonra Oğuzların hepsi gelip, II. Gök-Türk Devletine…

Büyük Selçuklu Devleti

Büyük Selçuklu Devleti

Büyük Selçuklu Devleti, Horasan bölgesinde Tuğrul Bey tarafından kurulmuştur. Selçuklular, Oğuzların Üçok kolunun Kınık boyundandır. Büyük Selçuklu Devleti’ne de adını, bu boydan olan Selçuk Bey verdi. Selçuk Bey, Oğuzlar Devleti’nde subaşı iken, Oğuz Devleti’nin hükümdarı ile arasında çıkan anlaşmazlık yüzünden kendisine bağlı ordularla güneye inerek Seyhun ırmağı yakınlarındaki Cent şehrine yerleşti (930-935). Büyük Selçuklu Devleti Hükümdarları Büyük Selçuklu Devleti Hükümdarları sırasıyla Selçuk Bey, Arslan Yabgu, Tuğrul ve Çağrı Beyler, Alp Arslan , Melikşah ve Sultan Sencer’dir. Sultan Sencer’in ölümüyle Büyük Selçuklu Devleti yıkılarak yerine, Suriye Selçukluları, Horasan Selçukluları, Kirman Selçukluları, Irak…

Avarlar

Avarlar - Bayrak

Avarlar Kimlerdir ? Hunların Orta Asya’daki hakimiyetleri son bulduktan sonra Çin kaynaklarında Juan-Juan diye adlandırılan kavmin siyasi varlığı görülür. Bu devlet (Avarlar) Yukarı Asya bölümüne (İrtişlen, Kore’ye kadar) yayılmış ve başkentlerini daha sonra Orhun kıyılarına nakletmişlerdir. Orta Asya hakimiyeti Gök Türklere geçince batıya göçen Avarlar, burada doğuya doğru hareket halinde olan Avrupa Hunlarını ve Kuzey Kafkasya kavimlerini hakimiyetleri altına alarak Tuna, Panonya (Batı Macaristan), Hazar denizi sahilleri ve kuzey Karadeniz alanlarında siyasi varlıklarını sürdürmüşlerdir. Orta Asya’daki hakimiyetleri M.S. 400’lerden, 552’ye kadar sürmüştür. Daha sonra Doğu Avrupa’da 558-805 arasında hakim olmuşlardır.…

Gök Türk Kağanlığı

Gök Türk Bayrağı

Orta Asya’daki Türk kavimleri arasında en bilineni Gök Türk’lerdir. Özellikle Büyük Hun İmparatorluğu dönemindeki göçebe hayatın etkisiyle Türk kültürünü geliştiremeyen Türk ulusları Gök Türklerle yerleşik hayata geçmiş ve Orta Asya’daki Türk medeniyeti ve kültürünü temellerini atmışlardır. Gök Türkler hakkında bilinen en önemli bilgi kendi milletleri olan Türk kimliğini devlet adından kullanan ilk Türk devleti olmalarıdır. Şunu da belirtmemiz gerekirse esasen bu kavim kendini Gök Türkler olarak tanımlamazdı. Daha çok Türk devleti olarak anılan bu devlet Orhun Kitabeleri’nde belirtilen Ökük ve Türük ibaresinden türetilerek “Gök Türk” halini almıştır. Hunlar döneminde bozkırlarda göçebe olarak…

Türklerin İslamiyete Geçişi ve Uygur Kağanlığı’nın Kuruluşu

Uygur Simgesi

744 yılında (kaynaklar 742 ile 745 yılları arasında değişiklik gösterebiliyor) Moğolistan’daki II. Gök Türk Devleti, Uygurlar başta olmak üzere Karluk ve Basmılların ittifakıyla yıkılır. Yıkılan devletin yerine Uygur Kağanlığı adlı başka bir Türk devleti kurulur. Bu Kağanlığın merkezi Orhun nehri üzerinde yer alan Karabalgasun’dur. Uygur etnik adı, ilk olarak Bilge Kağan yazıtının doğu yüzü 37. satırında şöyle geçmektedir: uygur elteber yüzçe erin ilgerü tezip bardı “Uygurların ilteberi yüz kadar adamla doğuya doğru kaçıp gitti.” İkinci Gök Türk devleti yıkılmadan önce Uygurlar doğuda Selenga ırmağı ve batıda Kobdo şehri ile sınırlandırılmış…

Ak Hun İmparatorluğu (Eftalitler)

Ak Hun İmparatorluğu

İç Asya’dan göç eden Hunların bir kolu Hazar denizine, diğer kolu Güneye doğru ilerlemişlerdi. Hazar bölgesine doğru ilerleyen Hunlar 3. Y.Y. ortalarında Avrupa Hun İmparatorluğunu kurdular. Aynı dönemde Güneye doğru ilerleyen kabileler ise, literatürde Orta Doğu Türkleri olarak anılan Ak Hun’ları kurdular. Ak Hun Devletinin Kuruluşu (420) İç Asya’dan başlayan göç hareketiyle birlikte Orta Asya’ya inen Hunlar, bölgedeki siyasi yapı içerisinde ezilmemek için kabileler halinde birleşerek varlıklarını devam ettiriyorlardı. Göç hareketiyle bölgede varlığını sürdüren iki büyük kabile olan Uar ve Hun kabileleri, 3. Y.Y. ortalarında güçlenerek bölgelerinde söz sahibi oldular.…

Avrupa Hun İmparatorluğu

Attila - Avrupa Hun İmparatoru

  Avrupa Hun İmparatorluğu IV. yüzyılın sonlarına doğru Balamir’in önderliğinde batıya doğru göç eden Hunlar, Kavimler Göçü’ne neden olmuşlardı. Hunların bir kısmı Doğu Anadolu’ya yönelirken, bir kısmı da Balamir’in ölümünden sonra, oğlu ya da torunu olduğu sanılan Ildız’ın liderliğinde Karpat dağlarını aşıp Macaristan’a girerek 375 yılında Avrupa Hun İmparatorluğu’nu kurdu. Ildız Dönemi Avrupa Hun İmparatorluğu’nun dış politikası Ildız zamanında belirlenmiştir. Bu politikaya göre, Bizans baskı altında tutulacak ve Cermen kavimlerine karşı Batı Roma İmparatorluğu ile işbirliği yapılacaktı. Hunların Tuna boylarında görülmesi Kavimler Göçü’nün ikinci büyük dalgasını başlattı. Bunun sonucunda Barbar…