İlk Türk Alfabesi – Göktürk Alfabesi

Bu yazımızda Türklerin kullandığı bir alfabe olan Göktürk Alfabesi’ne bakacağız. Göktürk Alfabesi, Orhun Alfabesi olarak da biliniyor.

Nedir bu Göktürk Alfabesi ?

Göktürk Alfabesi, Türklerce kullanıldığı bilinen ilk alfabe özelliğini taşıyor. Bu alfabe kullanılarak yazılmış bir sürü yazıt bulunuyor. Tabii bir tanesi de ünlü Orhun Yazıtları – Göktürk Yazıtları’dır.

Türkler, göçebe bir yaşam sürdükleri için yazıya olan ihtiyaçları geç vakitte belirmiş. Orhun alfabesi, bilindiği kadarıyla ilk olarak 6. yüzyılda kullanılmış. Çünkü Orhun alfabesinden önce, Yenisey’deki anıtlarda kullanılmış bu alfabe. Adının Orhun olmasının nedeni ise, en mükemmel biçiminin Orhun Hitabeleri’nde kullanılmış olmasından kaynaklanıyor.

Köken

Yazıtların bulunuşu ilk olarak 19. yüzyılda Yenisey Irmağı boyunda bulunan Yenisey Yazıtları’nın bulunuşundan başlıyor. 1889’da ise Orhun Hitabeleri, Türkolog Wilhelm Thomsen tarafından çözülüyor. Orhun Hitabeleri, önünde Göktürkçe, arkasında Çince yazıtlar barındırıyordu. Bu gelişmelerle birlikte bir sürü yazıt bulunmasına karşın, en ünlü olanları Orhun, Yenisey ve Yedisu Yazıtlarıdır.

Göktürk Alfabesi’nde 38 harf vardır. 4 tanesi ünlü, 34’ü ünsüzdür. Normalde Türkçe’de bu kadar sessiz harf bulunmayacağı için, bu durumun bir nedeni vardır. Nedeni ise  Orhun Alfabesi’nde birçok sessiz harfin iki işaret ile gösterilmesidir. Somutlaştırılırsa, yanındaki vokalin kalın ya da ince oluşuna göre, “b, d, g, ğ, l, n, r, s, t, y” seslerini veren ikişer adet harf mevcuttur. Yani “bilge” sözcüğünü yazarken kullanılan “b” ile “bars” sözcüğünü yazarken kullanılan “b” birbirinden farklıdır. Ayrıca “ık, ok, nç, yn” gibi çift ses, çift ünsüz işaretleri de mevcuttur.

Sessiz harfler açısından kalabalık bir surette olan Orhun Alfabesi, Türkçe’nin 8 sesli harfine karşılık 4 harfe sahiptir. “a, e”, “ı, i”, “o, u”, “ü, ö” sesleri birbirinden ayrılmadan kullanılır.

İlk kez Orhun Yazıtlarında bulunmuş ve çözümlenmiş olduğu iddia edilen bu alfabe, Türkoloji ile uğraşanlarca sayısal ortama aktarılmış ve yazıtipleri oluşturulmuştur. Türkolog Mehmet Kömen tarafından da ‘Türük Bil Yazısı Yazım Kuralları’ adıyla da kitaplaştırılmış ve araştırmacıların bilgisayar ortamında yararlanabilmesi amacıyla da içeriğine CD eklenmiştir.

Bu aşamada var olan sorunlar ise tüm türkoloji çalışması yapanların batı kökenli tez ile tüm türk dünyası lehçelerini temel alan tezler ortak olarak buluşamadığı konularda vardır. Okunması ve tarihlenme biçimleri de bu tartışmalar kapsamındadır.

Facebook Üzerinden Yorum Yap

2 thoughts on “İlk Türk Alfabesi – Göktürk Alfabesi

    ricosl

    (2 Şubat 2017 - 18:32)

    It is absolutely useless.
    ricosl

    Jaelyn

    (15 Şubat 2017 - 07:54)

    La dernière photo de Gallimard en noeud papillon ressemble comme deux gouttes de sang au Don Vito Corleone du &l;r;ou Parrain&nbspa&qaquo; alias Marlon Brando! Il ne manque que la musique de Carmine Coppola!

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir