Kırgızlar

Kırgızlar

Kırgız Devleti (Kırgızlar)

Kırgız Devleti, 840 yılında Ötüken ve çevresini ele geçirerek merkezi Asya’da kurulan Türk devletidir. 840 yılında Uygur Devleti’ni yıkan Kırgızlar, Uygur topraklarının büyük bir kısmını ele geçirerek, hanlık kurdular.

Batıda Karahanlılar ile komşu olan Kırgız Hanlığı Batıya doğru genişleyemedi. Ötüken ve çevresini diğer bir deyişle, yönetim merkezini ve hanedanlığı ele geçirmesine rağmen Göktürk veya Uygur Devleti gibi bütün göçebe boyları konfederatif bir şekilde örgütleyip, kağanlık alameti gösteremedi. Doğu’da da Kitanlar tarafından sıkıştırıldı.

Uygur Devleti’nin bir parçası olan Kırgızlar, 840 yılında Orhun bölgesine giderek Uygur hakimiyetini ortadan kaldırdılar ve Orta Asya merkezini ele geçirdiler. Karahanlıların tesiriyle İslam dinini kabul ettiler. Kırgız kaynaklarına göre, 10. yüzyılda 200 bin Müslüman Kırgız ailesi vardı. 920 yılında Moğol Kitan Devleti, Kırgızları baskıya uğratarak, Tanrı dağları çevresine göç etmelerine sebep oldu.

1207 yılında Moğol hakimiyetini kesin kabul edip Moğol hakimiyetine giren ilk Türk halkı oldu. Yenisey nehri kıyılarında bulunan buluntular, Kırgız Türklerinin ileri düzeyde bir medeniyete sahip olduklarını göstermektedir.

Moğollara yenilmeleri, Türklerin merkezi olan Orhun ve çevresinin Moğollaşmasına neden olmuştur. Moğollar karşısında direnememeleri bütün Orta Asya Türk halklarının Moğollarla karşılaşmasına ve Türk medeniyetinin bu döneme kadar oluşturduğu miras ve varlıklarının Moğol istilasıyla tahrip edilmesine yol açmıştır. Kırgız Devleti’nin yıkılmasıyla günümüzde Moğolistan olarak anılan bölgede bir daha Türki devlet kurulamamıştır.

Kırgız Hanlığı dönemi sonunda hem İslam hem de Moğol hakimiyetine giren ilk Türk halkı olan Kırgızlar, Yenisey nehri kıyılarında Göktürk harfleriyle yazılmış yazıtlar bıraktılar. Moğollarla çok yakın ilişki kurup, M.Ö. 250 yıllarından oldukça farklı bir fizik kazandılar.

Şu anda Kırgızlar’ın çoğunluğu Kırgızistan‘da yaşamaktadır. Türklerin bilinen en eski yazılı belgeleri olan Yenisey ve Orhon Yazıtları‘nda Kırgızlar, tarihleri çok eskiye dayanan Türk kavimleri arasında zikredilmektedir.

Son Yazılar

Leave a Comment